จำนวนครั้งที่หายใจใน 1 นาที
เราสามารถวัดจำนวนครั้งที่หายใจต่อนาทีด้วยการสังเกตการหายใจของผู้ป่วย เช่น ดูการเคลื่อนไหวของหน้าอกหรือท้องที่ขยายตัวขณะหายใจเข้า ฟังเสียงเสียงการหายใจ ดูความหนาแน่นของอากาศที่ผู้ป่วยหายใจออกเมื่อสวมหน้ากากออกซิเจน หรือการสัมผัสเพื่อดูการขยายตัวของช่องอก
การสังเกตอัตราการหายใจอาจไม่แม่นยำในกรณีที่ผู้ป่วยรู้ตัวว่าเรากำลังจ้องวัดค่านี้อยู่ เขาอาจเปลี่ยนการหายใจให้ไม่เป็นธรรมชาติได้ เช่น เกร็งกว่าเดิม หายใจลึกกว่าเดิม ตัวผมเองมักจะแกล้งทำเป็นจับชีพจรที่ข้อมือเขา แต่จริง ๆ กำลังนับการหายใจของเขาอยู่ อีกวิธีคือแกล้งทำเป็นยุ่งกับสายรัดความดันนั่นแหละครับ ใช้จังหวะนั้นนับการหายใจของผู้ป่วยได้

เรานับการหายใจเป็นเวลา 30 วินาที หรือไม่ก็ 60 วินาที ถ้านับ 60 วินาที ก็จะได้อัตราการหายใจไปเลยตรงตัว แต่ถ้านับ 30 วินาทีก็ต้องนำไปคูณ 2 ถึงจะได้ค่าอัตราการหายใจว่าเป็นกี่ครั้งต่อหนึ่งนาที ตัวอย่างเช่น

หากนับได้ว่าใน 30 วินาทีนั้น ผู้ป่วยหายใจ 8 ครั้ง อัตราการหายใจต่อนาทีก็จะเท่ากับ 16 (8 x 2 = 16)

เทคนิคทางการแพทย์ฉุกเฉินที่เราใช้บางครั้งในเคสที่ด่วนมาก ๆ ก็คือการวัดวินาทีที่อยู่ระหว่างการหายใจว่าได้กี่วินาที แล้วนำมาหารกับ 60 หากเลือกใช้วิธีนี้ก็ตัดสินใจให้แน่ว่าจะวัดระหว่างการหายใจเข้ากับการหายใจเข้า หรือการหายใจออกกับการหายใจออก เมื่อผู้ป่วยเริ่มคงที่มากขึ้น ก็ควรมีการวัดค่าที่ละเอียดขึ้นนะครับ ตัวอย่าง

สังเกต อาการผิวหนังบุ๋มรั้งบริเวณคอในขณะที่หายใจเข้า (พอยุบบุ๋มลงไปก็นับเป็น 1 ครั้ง) จับเวลาแล้วพบว่าห่างกัน 3 วินาที กว่าผิวหนังจะบุ๋มลงไปอีกรอบ ดังนั้น อัตราการหายใจจึงเท่ากับ 20 ครั้งต่อนาที (60 ÷ 3 = 20)

อัตราการหายใจปกติ ขึ้นอยู่กับช่วงอายุดังนี้

โปรดทราบว่าผู้ป่วยอาจมีภาวะหายใจลำบากได้ แม้ว่าอัตราการหายใจจะยังอยู่ในเกณฑ์ปกติก็ตาม
โดยทั่วไปแล้ว ในผู้ใหญ่ที่มีอัตราการหายใจระหว่าง 10 ถึง 24 ครั้งต่อนาที จะถือว่าอยู่ในเกณฑ์ที่ยอมรับได้ ทั้งนี้ ควรประเมินผู้ป่วยในภาพรวมร่วมด้วย ไม่ใช่ดูเพียงแค่ตัวเลขตัวเดียวครับ

ขอขอบคุณ สมาคมพิทักษ์กาญจน์แม่สอด และดร. เคย์สำหรับภาพประกอบ ขอบคุณ ดร. เคย์ที่ช่วยแปลเป็นภาษาพม่า และคุณมิ้งค์ ศิวดี อัครโพธิที่ช่วยแปลเป็นภาษาไทย
เพราะฮีโร่ ต้องทำงานร่วมกันเป็นทีมครับ

แหล่งอ้างอิง

Cleveland Clinic. (2566 B.E., March 15). Vital Signs. Retrieved from Cleveland Clinic: my.clevelandclinic.org/health/articles/10881-vital-signs

Limmer, D. O. (2550 B.E.). Emergency Care 10th Ed. Upper Saddle River, New Jersey: Pearson Education Inc.

McEvoy, D., and Harper, T. (2567 B.E.). Wilderness Medicine, 15th ed. . Missoula, Montana: Aerie Backcountry Medicine.

McNamara, E. C. (2563 B.E.). Outdoor Emergency Care: A Patroller’s Guide to Medical Care (6th Edition). Burlington, MA: Jones and Bartlett Learning.

Sapra A, M. A. (2566 B.E., May 1). Vital Sign Assessment. StatPearls.