We intend for this section to focus on providing CPR to a patient and assume that beginning parts of scene size-up, scene safety, and an initial assessment of an unconscious patient has already occured. အချိန်မီထိရောက်စွာ CPR ပြုလုပ်ပေးခြင်းသည် လူနာ၏ အသက်ရှင်နိုင်ခြေကို သိသိသာသာ မြင့်တက်စေကြောင်း နားလည်ထားပါသည်။

1. လူနာ၏ အခြေအနေအကဲဖြတ်ခြင်း
   1. လူနာသည် သတိလစ်နေခြင်း၊
      
      
      
   2. အသက်မရှူခြင်း (သို့) ပုံမှန်မဟုတ်သော အသက်ရှူမှု၊
   3. လည်ပင်းရှိသွေးလွှတ်ကြောမကြီးကို သွေးခုန်နှုန်းမရှိခြင်းတို့ကို စစ်ဆေးပါ။
      
      
      
2. နှလုံးခုန်ရပ်နေကြောင်း သိရှိပါက ချက်ချင်း အရေးပေါ်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအကူအညီ (သို့) အနီးနားရှိသူများအား အကူအညီခေါ်ရန် ပြောပါ။
   
   
   
3. AED/အလိုအလျောက်လျှပ်စီးဖြင့်အသက်ကယ်စက် ရှာဖွေခြင်း အနီးတစ်ဝိုက်တွင် AED (သို့) defibrillator ရှိပါက လူတစ်ဦးအား ယင်းပစ္စည်းနှင့် အရေးပေါ်ဆေးကိရိယာများကို မြန်မြန်ယူလာရန် အကူအညီတောင်းပါ။
   
   
   
4. CPR စတင်ရန် ပြင်ဆင်ခြင်း
   1. လူနာကို ပြန့်တန်းသော မာကျောသည့်မျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ ရွှေ့ပါ။
   2. လူနာကို ပက်လက်အနေအထား ဖြင့် ထားပါ။

ရင်ဘတ်ဖိနှိပ်ပြီး နှလုံးခုန်နှိုးဆွခြင်း (Compressions)

High quality compressions form the foundation of effective CPR.

1. လူနာ၏ရင်ဘတ်ကိုစမ်းပြီး ရင်ညွန့်ရိုး (sternum) ကိုရှာပါ။
   
   
   
2. လက်တစ်ဖက်၏လက်ဝါးအောက်ခြေကို ရင်ညွန့်ရိုး၏အောက်ပိုင်း၊ ရင်ဘတ်အလယ်ဗဟိုတွင်ထားပါ။ အခြားလက်ဖြင့် ပထမလက်၏အပေါ်မှထပ်တင်ပါ။
   
   
   
3. လက်မောင်းများကိုဖြောင့်အောင်ထားပြီး ပခုံးကိုလက်ပေါ်တိုက်ရိုက်တည့်မတ်စွာထားပါ။
   
   
   
4. ဖိအားတစ်ကြိမ်စီတွင် အနည်းဆုံး ၅ စင်တီမီတာ (၂ လက်မ) နက်အောင်ဖိပါ (ကလေးနှင့်လူကောင်သေးသူများအတွက် ရင်ဘတ်အထူ၏ ၁/၃ အထိ)။ ဖိအားပေးစဉ် ရင်ညွန့်ရိုးကိုတိုက်ရိုက်ဖိပါ။ ဖိပြီးတိုင်း ရင်ဘတ်ပြန်ပြည့်အောင် လက်လျှော့ပေးပါ။
5. တစ်မိနစ်လျှင် ၁၀၀-၁၂၀ အကြိမ်နှုန်းဖြင့် ဖိအားပေးပါ။ ၃၀ ကြိမ်တစ်စု ရေတွက်ပါ။

အသက်ရှုလမ်းကြောင်းနှင့် အသက်ရှူသွင်းခြင်း (Airway and Breathing)

အရေးပေါ်အခြေအနေကိုတွေ့ရှိသော်လည်း လေ့ကျင့်မှုနည်းပါးပြီး ကိရိယာပစ္စည်းမပြည့်စုံသော တစ်ဦးတည်းကယ်ဆယ်သူအနေဖြင့် ထပ်တိုးအကူအညီမရောက်မချင်း ရင်ဘတ်ဖိအားပေးခြင်းကိုသာ ဆောင်ရွက်နိုင်ပါသည်။ လေလမ်းကြောင်းနှင့် အသက်ရှူသွင်းခြင်းအတွက် အကူအညီပေးရန် -

1. လေလမ်းကြောင်းဖွင့်ရန် နည်းလမ်း ၂ မျိုးထဲမှ တစ်မျိုးကိုသုံးပါ
   1. ခေါင်းကိုမော့ပြီး မေးစေ့ကိုမတင်ပါ (Head tilt–chin lift)
      
      
      
   2. မေးရိုးကိုရှေ့သို့တွန်းပါ (Jaw thrust)
      
      
      
2. မျက်နှာအုပ် mask သုံးပါက နှာခေါင်းအရိုးကို mask နေရာချရန် လမ်းညွှန်အဖြစ်သုံးကာ မျက်နှာအုပ်/mask ကိုလူနာ၏မျက်နှာပေါ်တွင်ဝတ်ဆင်ပေးပါ
   
   
   
3. လက်ချောင်းကိုအသုံးပြု၍မျက်နှာဖုံးကိုလူနာ၏မျက်နှာနှင့်အံကိုက်စေရန် ဖိပေးပါ
   
   
   
4. ၁ စက္ကန့်စီကြာမြင့်သည့် အသက်ရှူသွင်းမှု ၂ ကြိမ်ပေးပါ (ရင်ဘတ်မြင့်တက်မှုကိုစောင့်ကြည့်ပါ)။ ၁၀ စက္ကန့်အတွင်း ရင်ဘတ်ဖိအားပေးခြင်းကိုပြန်လည်စတင်ပါ
   
   
   

CPR ပြုလုပ်ရာတွင် ၃၀ နှလုံးဖိအားပေးနှိုးဆွခြင်း : ၂ ကြိမ်အသက်ရှူသွင်းခြင်း ပြုလုပ်ရပါမည်

အရေးပေါ်သုံး အလိုအလျောက် နှလုံးလျှပ်စီးနှိးဆွကိရိယာ (AED)

AED သည် ပေါ့ပါးလွယ်ကူစွာ သယ်ဆောင်နိုင်သော ကိရိယာတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး သေစေနိုင်သည့် နှလုံးခုန်မမှန်မှုများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ကာ လျှပ်စီးဓာတ်ဖြင့် ထိုမူမမှန်မှုများကို ဖျက်သိမ်း/ပြုပြင် ပေးနိုင်ပါသည်။ AED ရောက်ရှိလာပါက ရင်ဘတ်ဖိအားပေးခြင်းကို ခဏရပ်ပြီး AED ဖြင့် နှလုံးခုန်နှုန်း/စည်းချက် ကို စစ်ဆေးပါ။ -

1. AED အိတ်ကိုဖွင့်ပါ။ လိုအပ်ပါက ပါဝါဖွင့်ပါ တချို့စက်များသည် အဖုံးဖွင့်လိုက်သည်နှင့် အလိုအလျောက်ဖွင့်သွားပါမည်။
   
   
   
2. AED မှပေးသော အသံ/စာသားညွှန်ကြားချက်များအတိုင်း လိုက်နာဆောင်ရွက်ပါ။
3. AED ပလာစတာများကို လူနာ၏ ချွတ်ထားသောရင်ဘတ်ပေါ်တွင် ကပ်ပါ။ ပလာစတာ၏ကြိုးများကို AED နှင့်ချိတ်ဆက်ပါ (တချို့ AED များတွင် ကြိုးများကြိုတင်ချိတ်ဆက်ထားပြီးဖြစ်ပါမည်)။
   
   
   
4. AED က "စစ်ဆေးနေသည်" ဟုပြောသောအခါ လူနာနှင့်အနီးတွင် မည်သူမျှမထိမိစေရန် သေချာစွာခွာနေပါ။
   
   
   
5. 5. AED က လျှပ်စီးဓာတ်ပေးရန် အကြံပြုပါက -
   1. လူနာနှင့်မည်သူမျှမထိမိစေရန် သေချာစွာခွာနေပါ
   2. "လူနာနှင့်ခွာပါ" ဟု အသံကျယ်ကျယ်ဖြင့် သတိပေးပါ
   3. မည်သူမျှမထိမိကြောင်း သေချာစွာစစ်ဆေးပြီးမှ လျှပ်စီးဓာတ်ပေးရန် ခလုတ်ကိုနှိပ်ပါ
6. လျှပ်စီးဓာတ်မလိုအပ်ပါက (သို့) လျှပ်စီးဓာတ်ပေးပြီးပါက ချက်ချင်းရင်ဘတ်ဖိအားပေးနှိုးဆွခြင်းကို ဆက်လုပ်ပါ
   
   
   

၅ ကြိမ်စာ CPR (အကြိမ်တိုင်း ၃၀ ဖိအားနှင့် ၂ ခါလေရှုသွင်း) ပြီးလျှင် (သို့) ၂ မိနစ်ကြာ CPR လုပ်ပြီးနောက် လူနာ၏ သွေးခုန်နူန်း ပြန်ရှိမရှိ စစ်ဆေးပါ သွေးခုန်းနူန်းပြန်ပေါ်လာပါက လူနာကို ပက်လက်အနေအထားအတိုင်းထားပြီး ဆေးရုံ/ဆေးခန်းသို့ အမြန်ဆုံးပို့ဆောင်ပါ

သွေူခုန်နူန်းပြန်မြအ့ပေါ်ပါက အောက်ပါအခြေအနေများအထိ CPR ကို ဆက်လုပ်ပါ -

• ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုရရှိသောနေရာများ (ပြည်သူ့ဆေးခန်းများ၊ လူနာတင်ယာဉ်များ) တွင် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ လာရောက်အစားထိုးသည်အထိ ဆက်လုပ်ပါ။
• ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုမရရှိသော ဝေးလံခေါင်ဖျားဒေသများတွင် -
  • ရေနစ်ခြင်း သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်ဓာတ်လိုက်ခြင်းတို့ တွေ့ကြုံရသောလူနာအတွက် သွေးခုန်နူန်းပြန်မပေါ်ပါက ၃၀ မိနစ်အကြာတွင် CPR ကိုရပ်ပါ။
  • ကလေးနှင့် မွေးကင်းစကလေးငယ်များအတွက် သွေးခုန်နူန်းပြန်မပေါ်ပါက ၃၀ မိနစ်အကြာတွင် CPR ကိုရပ်ပါ။
  • နှလုံးရပ်သွားသောလူနာများအတွက် သွေးခုန်နူန်းပြန်မပေါ်ပါက ၁၁ မိနစ်အကြာတွင် CPR ကိုရပ်ပါ။

Consider switching people compressing the heart every 2 minutes. ထိရောက်သော အဖွဲ့လိုက်လုပ်ဆောင်မှုသည် လူနာကိုကယ်တင်နိုင်မှုအခွင့်အလမ်းကို သိသိသာသာတိုးမြင့်စေပါသည်။

Thank you to Hazel and her brothers for helping with the photos, along with the Pitakkarn Foundation. Thanks to Dr. K and Dr. Honey for help with the Burmese translation.

ကိုးကား

American Heart Association BLS Project Team. (2016). Basic Life Support Provider Manual. Dallas, Texas: American Heart Association.

Boy Scouts of America. (2017). Wilderness First Aid Cirriculum and Doctrine Guidelines. Irving, Texas: Boy Scouts of America.

Disque, Karl. (2025). ACLS – Advanced Cardiac Life Support Provider Handbook. Las Vegas, NV: Satori Continuum Publishing.

National Park Service. (2018). Emergency Medical Services Protocols and Procedures. Washington, D.C.: U.S. Department of the Interior.